NASZE MAGAZYNY:
Najnowszy numer:

Zapoznaj się z zawartością
najnowszego numeru magazynu
Magazyn Dźwig 4/2017
Prenumerata
Aktualności
Archiwum czasopism
Normy zharmonizowane dla dźwigów

fot.UDT (2)
Aktualny stan wiedzy technicznej wytyczają normy zharmonizowane. Norma zharmonizowana to specyfikacja techniczna przyjęta przez jedną z europejskich instytucji normalizacyjnych. Gdy norma zharmonizowana zostanie przyjęta, musi zostać wdrożona do zbioru norm krajowych państw członkowskich. Wówczas wszystkie dotychczas obowiązujące normy dotyczące tego samego zagadnienia muszą zostać wycofane.

Normy zharmonizowane posiadają bardzo szczególną cechę. Mianowicie spełnienie wymagań norm zharmonizowanych zapewnia domniemanie zgodności z odpowiednimi zasadniczymi wymaganiami dyrektywy. Innymi słowy domniemywa się, że wyrób (dźwig lub element bezpieczeństwa), który został zaprojektowany i wyprodukowany zgodnie z normą zharmonizowaną jest zgodny z zasadniczymi wymaganiami objętymi daną normą, o ile w danym przypadku prawo nie stanowi inaczej. Należy jednak pamiętać, że w europejskim systemie zapewnienia bezpieczeństwa technicznego zastosowanie norm zharmonizowanych zapewniających domniemanie zgodności jest zawsze dobrowolne.

Należy zwrócić uwagę, że jeśli nawet dane wymaganie w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa dyrektywy dźwigowej jest objęte postanowieniami normy zharmonizowanej, podmiot instalujący dźwig lub producent elementu bezpieczeństwa może zastosować alternatywne rozwiązania. Dopuszcza się takie podejście, aby zapobiec sytuacji, w której normy techniczne stanowiłyby barierę we wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań technicznych nieuwzględnionych lub nieznanych podczas tworzenia danej normy zharmonizowanej.

Większość norm zharmonizowanych dotyczących dźwigów jest opracowywana przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN - Comité Européen de Normalisation). Szczegółowe wymagania techniczne dotyczące dźwigów znajdują się w grupie norm PN-EN 81, pośród których znajdują się normy dotyczące dźwigów objętych dyrektywą dźwigową oraz normy dotyczące urządzeń podnoszących objętych dyrektywą maszynową, a także normy dotyczące urządzeń podnoszących nieobjętych żadnymi przepisami unijnymi.

 

W przypadku dźwigów objętych wymaganiami dyrektywy dźwigowej 2014/33/UE najważniejszymi i wiodącymi normami z tej grupy są normy PN-EN 81-201 oraz PN-EN 81-502. Należy zwrócić szczególną uwagę, że nowe normy PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50, które zastąpiły normy PN-EN 81-1/2 stanowią największą zmianę w projektowaniu dźwigów od ostatnich 20 lat. Zmiana jest rezultatem kilkunastu lat pracy ponad 400 ekspertów z zakresu bezpieczeństwa i projektowania dźwigów. W wyniku prowadzonej wieloletniej analizy, pojawiających się zdarzeń wypadkowych podczas użytkowania dźwigów a także stałemu postępowi technicznemu wprowadzono wiele nowych wymagań w szczególności odnoszących się do bezpieczeństwa pracy osób konserwujących dźwigi oraz dźwigów bez maszynowni. Dodano wymagania związane z programowalnymi układami elektronicznymi PESSRAL, zaktualizowano wymagania wynikające ze zmiany dyrektywy dźwigowej (z 95/16/WE na 2014/33/UE) wpływu wymagań dyrektywy maszynowej 2006/42/WE na dźwigi. Uwzględniono również wyjaśnienia przygotowane na podstawie opracowywanych przez kilkanaście lat interpretacji do dotychczasowych norm serii PN-EN 81 oraz wykorzystano informacje zaczerpnięte wprost z rekomendacji przygotowywanych w koordynacji jednostek notyfikowanych do dyrektywy dźwigowej (NB-L1) jak również przewodnika do dyrektywy dźwigowej.

W nowych normach PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50 uszczegółowiono i poprawiono wymagania dotyczące wytrzymałości drzwi przystankowych i kabinowych oraz szybu, oświetlenia wnętrza kabiny jak również doprecyzowano zagadnienie palności i wytrzymałości materiałów wykorzystywanych na obudowę kabiny. Nowe normy PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50 wprowadzają nowe wymiary przestrzeni bezpieczeństwa w nadszybiu i podszybiu wraz z koniecznością określenia dopuszczalnych pozycji tj. pozycja stojąca, kuczna lub leżąca. Poprawie uległy wymagania związane z wykonywaniem czynności konserwacyjnych i inspekcyjnych, mianowicie poprzez wprowadzenie kasety jazd rewizyjnych w podszybiu, doprecyzowanie dostępu do podszybia oraz zwiększenie funkcjonalności kasety jazd rewizyjnych na dachu kabiny.

Komisja Europejska ustaliła datę na 31.08.2017 r., kiedy to normy zharmonizowane PN-EN 81-1/2 zostały wycofane i przestały stanowić podstawę domniemania zgodności. Informacja ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Należy w tym miejscu pamiętać, że domniemanie zgodności z wymaganiami dyrektywy dźwigowej 2014/33/UE na podstawie zastąpionej wersji norm zharmonizowanych powinno się zakończyć jeszcze przed datą ich wycofania ustaloną przez daną europejską organizację normalizacyjną, w tym przypadku przez CEN. W tym celu instalatorzy i producenci powinni zawsze szacować zakres zmian w zastąpionych wersjach norm. Rodzaj działań, które powinni podejmować, zależy od charakteru zmian w normach PN-EN 81-20/50, a w szczególności od tego, czy dane zmiany są istotne, jeśli chodzi o spełnianie zasadniczych wymagań i czy w ogóle dotyczą danego produktu. W interesie instalatora i producenta jest zatem zapoznawanie się z każdym wydaniem wykazu norm zharmonizowanych i sprawdzanie, czy normy zharmonizowane stosowane przez niego w celu zapewnienia zgodności produktu zachowują swoją ważność. Do obowiązków instalatora i producenta należy wystawienie deklaracji zgodności UE z odpowiednimi wymaganiami dyrektywy 2014/33/UE. W tym celu można odwoływać się do norm zharmonizowanych zacytowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, których spełnienie pozwala na domniemanie zgodności z zasadniczymi wymaganiami. W omawianej sytuacji decydująca jest data wprowadzenia do obrotu dźwigu, która jest poprzedzona oceną zgodności, dowodem czego jest wystawienie deklaracji zgodności UE. Innymi słowy wystawienie deklaracji zgodności UE po 31.08.2017 r., które jest dowodem zakończenia procesu oceny zgodności dźwigu nie może opierać się na wycofanych normach serii PN-EN 81-1/2.

Wprowadzenie nowych norm PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50 spowodowało konieczność uzyskania nowych lub uaktualnienia obecnych certyfikatów badania typu UE dla elementów bezpieczeństwa. Ponadto wprowadzenie nowych norm w Polsce skutkuje koniecznością wprowadzenia zmian w prawie budowlanym oraz w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Obecnie w okresowym przeglądzie lub w przeglądzie wynikającym z publikacji norm EN 81-20/50 są 23 normy i specyfikacje techniczne, za które odpowiada komitet techniczny CEN/TC 102. Praktyka pokazała, że nowe normy są również podstawą do globalnej harmonizacji norm dla dźwigów i elementów bezpieczeństwa. Potwierdzeniem tego stanu jest podjęcie przez międzynarodowy komitet normalizacyjny ISO/TC 1781 decyzji o wprowadzeniu norm PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50 jako norm międzynarodowych EN ISO 8100-1/2, co umożliwi stworzenie jednakowych i przejrzystych wymagań technicznych dla dźwigów instalowanych i eksploatowanych na całym świecie. Oczekiwana publikacja EN ISO 8100-1/2 przewidywana jest na grudzień 2020 roku, a wycofanie EN 81-20/50 na grudzień 2022 roku.

Paweł Rajewski, UDT
foto:
kliknij aby powiększyć
admin | dodano 2018-02-14
TAGI: magazyn Dźwig | dźwig | winda | transport bliski | urządzenia transportu bliskiego | UDT | Urząd Dozoru Technicznego